Foto bij het artikel Sectoren verschillen in nieuwe inschrijvingen: bouw en zorg
Foto van cegoh op Pixabay

Starters

Sectoren verschillen in nieuwe inschrijvingen: bouw en zorg

KVK-cijfers over nieuwe zzp’ers en CBS-cijfers over bedrijven per bedrijfstak beschrijven verschillende grootheden. Het CBS deelt bedrijven in naar economische hoofdactiviteit (SBI 2008).

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Verkenning.

Wat nieuwe inschrijvingen bij de KvK betekenen

KVK-cijfers over nieuwe zzp’ers en CBS-cijfers over bedrijven per bedrijfstak beschrijven verschillende grootheden. Het CBS deelt bedrijven in naar economische hoofdactiviteit (SBI 2008).

De bouw, de zorg, de logistieke branche, persoonlijke dienstverlening en horeca staan in deze cijfers centraal. Bij sectorverschillen in nieuwe inschrijvingen gaat het om de instroom van starters en de uitstroom van stoppers, niet om de omvang van een sector.

Het aantal bedrijven per bedrijfstak en hun grootte per sector zegt niets over de jaarlijkse toename. Het handelsregister van de KvK registreert elke hoofd- en nevenvestiging als aparte inschrijving. Richt een bedrijf een extra bv op, dan komt er een nieuwe inschrijving bij.

Daardoor ligt het aantal KvK-inschrijvingen hoger dan het aantal bedrijven dat het CBS per bedrijfstak telt. Het CBS deelt bedrijven in naar hoofdactiviteit of branche (SBI). Een nieuwe KvK-inschrijving is dus niet hetzelfde als een nieuw bedrijf per sector.

De instroom- en uitstroomcijfers gaan over 2024. De zzp-stand is gemeten op 31 december 2024; het gaat zowel om zzp'ers voor wie ondernemen het hoofdinkomen is als om bijverdieners.

De percentages per sector vergelijken 2024 met 2023 en gaan over nieuwe starters en stoppers.

Absolute aantallen nieuwe inschrijvingen zijn alleen landelijk bekend: 206.000 starters en 151.000 stoppers. Per sector ontbreken zulke aantallen, ook voor bouw en zorg. Bouw en zorg hebben wel percentages voor starters en stoppers; de logistieke branche, persoonlijke dienstverlening en horeca alleen de richting.

Voor de bouw en de zorg zijn de percentages per sector bekend; voor de logistieke branche, persoonlijke dienstverlening en horeca alleen de richting. Een rangorde van de vijf sectoren naar nieuwe inschrijvingen in 2024 is er niet.

De percentages voor de bouw en de zorg komen uit cijfers van de Kamer van Koophandel over 2024. Het CBS levert de cijfers over de stap naar een dienstverband.

Het landelijke beeld: meer zzp'ers, minder starters en meer stoppers

Eind 2024 stonden 1.775.363 zzp'ers in het handelsregister van de Kamer van Koophandel, 55.215 meer dan eind 2023. De groei lag 44 procent lager dan in 2023, toen er 98.000 zzp'ers bijkwamen. In 2021 was de piek 125.000 nieuwe zzp'ers.

In 2024 kwamen er 206.000 nieuwe zzp'ers, 9 procent minder dan in 2023. Tegelijk stopten 151.000 zelfstandigen, 18 procent meer.

Landelijk daalden de starters met 9 procent en stegen de stoppers met 18 procent. Een uitsplitsing van de landelijke 206.000 starters en 151.000 stoppers naar de vijf bekeken sectoren ontbreekt.

Een op de acht ingeschreven zzp'ers is nog geen jaar zelfstandige. Het aantal stoppers stijgt sinds 2021; dat er in 2024 minder starters waren dan een jaar eerder, was niet eerder voorgekomen.

De sectorale veranderingen zijn bekend voor de bouw en de zorg: in de bouw 16 procent minder starters en 46 procent meer stoppers; in de zorg 17 procent minder starters en 26 procent meer stoppers. In beide sectoren daalden de starters en stegen de stoppers.

In de eerste helft van 2024 nam het aantal stoppende zzp'ers met 30 procent toe ten opzichte van een jaar eerder, blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel.

Meer stoppers en minder starters is in 2024 het patroon in alle vijf bekeken sectoren: de bouw, de zorg, de logistieke branche, persoonlijke dienstverlening en horeca. Percentages per sector zijn er voor de eerste twee; voor de andere drie alleen de richting.

Daarmee is de richting voor vijf sectoren gelijk, maar de cijfers verschillen alleen voor bouw en zorg. Een rangorde van sectoren naar nieuwe inschrijvingen in 2024 is er niet.

Bouw en zorg: nog groei, maar minder nieuwe instroom

In de bouw groeide het aantal zzp'ers in 2024 nog met 2 procent, maar die groei neemt af. Tussen 2020 en 2024 kwam er in de bouw 43 procent meer zzp'ers bij.

De groei vlakt af doordat het aantal stoppers in de bouw met 46 procent steeg ten opzichte van 2023, terwijl het aantal starters met 16 procent daalde. Bouwvakkers krijgen steeds vaker banen in loondienst aangeboden; een deel gaat daarop in.

De zorg laat een vergelijkbare beweging zien: 17 procent minder starters en 26 procent meer stoppers. Meer zzp'ers in een sector betekent dus niet automatisch veel nieuwe inschrijvingen; het kan ook komen door een grotere bestaande groep of minder uitstroom in eerdere jaren.

Binnen de zorg lopen de branches uiteen: in de thuiszorg, kinderopvang en ziekenhuizen werken steeds minder zzp’ers, terwijl het aantal zzp’ers onder tandartsen en psychologen juist groeit. In de context van de handhaving sinds begin 2025 verdwenen in de thuiszorg per saldo ruim 2.500 zzp’ers in de laatste drie kwartalen, bijna 8 procent; van november 2024 tot en met juli 2025 daalde het aantal starters met ruim de helft ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.

De bouw en de zorg zijn de enige sectoren met cijfers. De daling van het aantal starters is bijna gelijk, 16 tegen 17 procent; het verschil zit vooral bij de stoppers, 46 procent in de bouw tegen 26 procent in de zorg.

De percentages vergelijken 2024 met 2023. De bouw en de zorg zijn de enige twee van de vijf bekeken sectoren met zulke cijfers per sector.

Voor de bouw en de zorg zijn wel percentages bekend, maar geen absolute aantallen nieuwe inschrijvingen per sector. Die ontbreken in de vergelijking. Ook voor eerdere jaren per sector ontbreken cijfers; alleen voor de bouw is er een meerjarencijfer: 43 procent meer zzp'ers tussen 2020 en 2024.

Vergelijking starters en stoppers in bouw en zorg (2024 vs 2023)

  • Bouw – starters ( vs 2023) — -16%2024
  • Bouw – stoppers ( vs 2023) — +46%2024
  • Zorg – starters ( vs 2023) — -17%2024
  • Zorg – stoppers ( vs 2023) — +26%2024

Logistiek, persoonlijke dienstverlening en horeca: alleen de richting

De teruglopende instroom beperkt zich niet tot de bouw en de zorg. Ook in de logistieke branche, persoonlijke dienstverlening en horeca waren in 2024 meer stoppers en minder starters. Het patroon reikt verder dan de twee grote sectoren.

Voor de logistieke branche, persoonlijke dienstverlening en horeca zijn geen percentages of aantallen nieuwe inschrijvingen per sector beschikbaar. De richting is hetzelfde als in de bouw en de zorg: meer stoppers en minder starters. De vergelijking blijft daarom bij die richting.

Hoogleraar strategie en ondernemerschap Joris Knoben van Tilburg University noemt de ontwikkelingen rond zzp’ers sterk branchespecifiek. In de thuiszorg en ziekenhuizen werken steeds minder zzp’ers, terwijl het aantal onder tandartsen en psychologen juist groeit.

Waarom starters stoppen: krappe arbeidsmarkt en meer loondienst

De arbeidsmarkt bleef in 2024 krap; de cao-lonen stegen met 6,6 procent, de hoogste loonstijging in ruim veertig jaar. Werkgevers vinden in een krappe arbeidsmarkt moeilijker personeel, terwijl hogere lonen en betere voorwaarden een baan in loondienst aantrekkelijker maken.

In de bouw worden vaker banen in loondienst aangeboden, en een deel van de bouwvakkers gaat daarop in. De aangekondigde handhaving op schijnzelfstandigheid per 1 januari 2025 onder de Wet DBA kan daaraan hebben bijgedragen, al laten de laatste maanden van 2024 geen significant ander beeld zien dan de maanden ervoor.

In de bouw steeg het aantal stoppers met 46 procent; in de zorg met 26 procent. De daling van het aantal starters ontloopt elkaar weinig: 16 procent in de bouw en 17 procent in de zorg.

De KVK heeft geen zicht op wat stoppende zzp'ers doen na het stopzetten van het ondernemerschap. Uit CBS-cijfers blijkt dat naast met pensioen gaan, teruggaan naar een dienstverband de meest voorkomende stap is. Duidelijk is wel dat de uitstroom in 2024 in alle vijf bekeken sectoren groter werd.

Branchevereniging ZZP Nederland vraagt stoppende leden naar hun reden en hoort steeds vaker dat ze in loondienst gaan. De vereniging ziet vooral veel stoppende zelfstandigen in de overheid, de zakelijke dienstverlening en de zorg.

De sectorverschillen in nieuwe inschrijvingen zijn dus niet alleen een kwestie van vraag en aanbod. In de bouw en de zorg daalden starters en stegen stoppers; in de logistieke branche, persoonlijke dienstverlening en horeca was de richting gelijk, zonder percentages.

Bij het beoordelen van het effect van de handhaving geldt een voorbehoud. Een zzp’er die mogelijk tijdelijk geen opdracht heeft door een lagere vraag naar zzp’ers en/of tijdelijk een baan heeft aanvaard, schrijft zich waarschijnlijk niet direct uit het handelsregister.

Redenen voor afname van starters en stijging van stoppers

Pro
Hogere lonen en betere voorwaarden in loondienst
Pro
Meer banen in loondienst aangeboden, vooral in bouw
Con
Handhaving schijnzelfstandigheid (DBA) sinds januari 2025
Con
Tijdelijke werkgelegenheid kan leiden tot uitstroom zonder directe uitschrijving

Sectorstructuur: waarom verschillen tussen sectoren opvallen

Het CBS telt bedrijven per bedrijfstak volgens de Standaard Bedrijfsindeling 2008 (SBI 2008) en publiceert die cijfers per kwartaal. De cijfers tot en met 2024 zijn definitief, die over 2026 voorlopig.

Bedrijfstakken verschillen sterk in aantal bedrijven en in bedrijfsgrootte. In een sector met veel bedrijven en veel kleine zelfstandigen valt een verandering in starters en stoppers eerder op dan in een sector met minder bedrijven.

De omvangcijfers gaan over aantallen bedrijven, niet over nieuwe inschrijvingen. Ze zeggen dus niets over de vraag hoeveel zzp'ers er per sector bijkomen of stoppen.

Die structurele verschillen verklaren waarom nieuwe inschrijvingen in de ene sector meer opvallen dan in de andere. In een sector met veel bedrijven en veel kleine zelfstandigen is een verandering in starters en stoppers eerder zichtbaar dan in een sector met minder bedrijven. Voor de vergelijking van nieuwe inschrijvingen per sector leveren deze omvangcijfers geen cijfers.

Let op: de cijfers over 2026 zijn voorlopig en zeggen iets over de omvang van sectoren, niet over nieuwe inschrijvingen. Ze zeggen niets over nieuwe inschrijvingen in 2024.

De instroom- en uitstroomcijfers per sector gaan over 2024; de omvangcijfers in dit blok over het derde kwartaal van 2026. De twee reeksen beschrijven verschillende jaren en verschillende grootheden.

Conclusie: minder starters en meer stoppers in alle vijf sectoren

Nieuwe inschrijvingen verschillen per sector. In de bouw daalde het aantal starters met 16 procent en steeg het aantal stoppers met 46 procent; in de zorg daalde het aantal starters met 17 procent en steeg het aantal stoppers met 26 procent. In de bouw groeide het totale aantal zzp'ers nog wel met 2 procent.

Ook in de logistieke sector, persoonlijke dienstverlening en horeca waren er meer stoppers en minder starters. Aantallen nieuwe inschrijvingen per sector zijn niet bekend, ook niet voor de bouw en de zorg.

Landelijk vertraagt de zzp-groei. Naast met pensioen gaan, is teruggaan naar een dienstverband de meest voorkomende stap.

Een daling van nieuwe inschrijvingen wijst dus niet automatisch op een krimpende sector. Ze kan ook samenhangen met een verschuiving naar loondienst.

De vergelijking bestrijkt de bouw, de zorg, de logistieke sector, persoonlijke dienstverlening en horeca. Percentages bestaan voor de eerste twee; voor de andere drie alleen de richting. Een rangorde van sectoren naar nieuwe inschrijvingen in 2024 ontbreekt.

Een volledige vergelijking met cijfers per sector is er dus alleen voor de bouw en de zorg. De percentages voor die twee komen uit cijfers van de Kamer van Koophandel over 2024; de omvangcijfers per bedrijfstak uit de CBS-tabel Bedrijven; bedrijfstak.

Meer uit Starters